VanEkspres - “ — Bêrivan’ın anlamı nedir?” Diye sorduklarında, Kürtçe bilenler hemen;
“ — Bêrivan ‘Süt sağan’ Demektir.” Diye cevap verirlerdi.
Halbuki gerçek öyle değil.
Van, Kars, Ağrı, Erzurum, hatta Yüksekova dolaylarında büyükbaş hayvan yani inek çoktur. İneği sağan bir kadına ‘Bêrivan’ denildiğini hiç duymadım, eminim sizde duymamışsınızdır. Orta Asya’da kısrak ve eşekten (maîn û maker ) süt sağanlara ne denir? Bilmiyorum ama Mezopotamya ve platosundaki Kürtlerce yalnız koyunları sağanlara ’BÊRÎVAN’ denildiği bir gerçektir…
Kürtçe de “Bêr” bereket, üretim, artım, getiri anlamındadır. Hatta her köyde her yaylada koyunlardan süt sağım yeri vardır. Ve oraya “Cihê Bêrê” denir. Bereket yeri, üretim yeri, getiri yeri anlamındadır. Oraya “Bêrêye” gidiş gelişler deki yürüyüşler sırasında bile berilerin elleri çalışmakta ellerindeki TEŞÎ ile çeyizlik halı kilim için veya kışın soğuğunda ayaklarını koruyacak bir sıcak çorap için ip eğrilir veya daha önce eğirdiği ipi ile bir çorabın teki örülür yolda, bêrê yolundaki gelin kaynana dedikodusuna cabası hem de o engebeli taşlı yollarda.. Bêrê ye giden kızlarında “Ben evliliğe adayım, bakın görün yeteneğimi.” Mesajını veriyorlar gençlere. Zaten onun için “Şîr dotê” süt sağan denmiyor.
Bêrîvan a.. Kürtlerde “Da-Dayê-Dadê-Dayik” Anne kadar mukaddestir, Getirendir, arttırandır, doyurandır, muhteremdir, BÊRÎVAN..
Bêrîvan’lar gibi çalışkan olsun, üretken olsun, eli artımlı olsun diye, Kürtler kızlarına Bêrîvan ismini koyarlardı, eskiden. Tıpkı son zamanlarda özenilen Sibel, Küçük Ceylan, Hülya ve Seda isimleri gibi..
Sevginin aşkın en güzeli Bêr yolunda, Bêr yerinde Bêrîlerle olurda, Kürt edebiyatı, şiirleri, türküleri de Bêrîvansız olur mu hiç.? Gençlik yıllarımızdan beri severek dinlediğimiz birçok Bêrîvanlı türkü (Stran) vardı, ama Rahmetli Tahsin Taha stranında halkının o günkü beklenti ve özlemlerini Bêrîvan la dile getiriyordu..
Bêrîvanê mal wêranê
Şêrînê wey bê xudanê
……………
Terka te boçi valaye
Meşka te boçi qetîyaye
…………..
Pezê te boçi mite
Belave evro kit kite
…………..
Bêrîye bêje şivanî
Guh bide pezê hûdan’ı
………
Bêrîyê bêje Bêrîya
Esmer û can û Zerîya
…………….
Nêzîke ew bahar a bêtin
Ew bahara pez bizêtin
…………
Bêrîye qîrke strana
Da lite nakeyn êş û cana
………..
Em ji birçê qet namirin
Em jı tirsê qaîmtirîn
Bêrîvanê mal wêranê
Şêrînê wey bê xudanê
Terka te boçi valaye
Meşka te boçi qetîyaye
Ama şimdi büyük kent varoşlarında, tıpkı kafesteki bir dişi keklik gibidir, dünkü üretken Bêrîvanlar.
