Hayırlı uğurlu olsun Van’ımıza. Hep konuşuruz, Van neden gelişmedi, neden sıkışıp kaldı diye. “Bir çiçekle bahar gelmez ama”, bu tür adımlar Van’ın nefes almasına ve gelişimine ön ayak olabilir. Dolayısıyla kıymetlidir, önemlidir.
Vali Dr. Ozan Balcı’yı ve katkısı olan herkesi tebrik ederim. Dilerim bu iki önemli kompleks, vakitlice hizmete açılır…
Evet halkın tarafında durup, ekseriyetle sistemi-uygulamaları eleştiren yazılar yazıyor olabilirim, ve buna yapmaya devam da edeceğim. Fakat yanlışa yanlış, doğruya doğru demek; vicdanın, erdemin ve gazetecilik meslek ilkelerinin gereğidir…
*****
Gelelim bu kıymetli adımların öncelik durumuna, ve Van’ı sürükleyebileceği yeni çıkmaza.
Ne demek istiyorum?
Otogar ve Sebze Hali, Erciş Yolunun neresine inşa ediliyor? 18. Km’sine! Neden? Çünkü burası müstakbel Çevre Yolumuzun 3’üncü etabının bağlantı yeri.
Peki Çevre yolu ne zaman açılacak? Belirsiz. 15 yıl geçti. Tüm hamasi nutuklara rağmen bu yıl ancak Edremit-Kurubaş arası yani 1’inci etap, Erciş Yolu-Özalp Yolu arası yani 3’üncü etap tamamlanabiliyor.
Ana etap olan 2’inci etap, yani Kurubaş’tan başlayıp Erek Dağı eteklerini dönerek Sıhke Gölü civarında Özalp yoluna bağlanacak İpekyolu etabına, henüz kazma vurulamadı. Zaten vurulması mümkün değil.
Türkiye’nin 30 ilinde Van ile aşağı yukarı aynı zamanda başlayan Çevre Yollarının 29’u, kamulaştırma yapılarak çoktan tamamlandı. Bir tek Van’a 18’inci madde uygulandı. Planlanan yol güzergahında tapulu arsası bulunan 10 bine yakın vatandaş, haksızlığa uğrayınca dava açtı. Vatandaşı haklı bulan mahkemeler çok sayıda yürütmeyi durdurma kararı aldı. Dosyalar üst mahkemelere taşındı. Ne zaman sonuçlanacağı belli değil.
15 yıldır öylece bekliyor. İlk gün, diğer illerdeki gibi kamulaştırma yapılsa, bugün hem çevre yoluna sahip olmuş, hem yeni bir Van’a kavuşmuş, hem elde edeceğimiz tasarruf ve kazanımlarımız Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre maliyetini aşmış olacaktı.
Şimdi çevre yolu olmadan, Erciş Karayolunun 18. Km’sine Otogar ve Sebze Hali inşa ediliyor. Peki, il içinden ve il dışından yolcu ve sebze meyve taşıyan büyük küçük tüm otobüsler-kamyonlar-tırlar, gelirken-giderken hangi yolu kullanacak? Mecburen İpekyolu’nu.
Bu ne demek? Üniversite kavşağından eski emniyet kavşağına, oradan Edremit’e kadar saç baş yolduran yeni bir trafik kargaşası demek. Maalesef olacakları tahayyül etmek bile çok güç. Bazen dur-kalk suretiyle ancak 1 saatte alabildiğimiz bu mesafeleri, artık kaç saate alabiliriz, düşünmesi bile ürkütücü!
Ha sayın yetkililer en az benim kadar tahmin edebildikleri bu trafik yükünü sahil yoluna yönlendirmeyi planlıyorsa (umarım öyle değildir) bilsinler ki kaş yapayım derken göz çıkaracaklar. Sahil yolu otobüs ve ağır tonajlı tırların, kamyonların, otobüslerin geçebileceği bir yol değil. Korkunç olur. Yazık olur.
İşte yeni otogar ve sebze hali vesilesiyle tekrar yüzümüze çarpan Çevre Yolu meselesi, bu derece mühim bir mesele. Hatta bence Van’ın en önemli meselesi.
Faydası yok ama, mesela ben olsam deprem sonrası Edremit çıkışına inşa edilen gereksiz büyüklükteki ultra lüks Karayolları ve iki yıl önce Edremit’in en güzel yerlerinden birine inşa edilen DSİ yeni yerleşkelerine harcanan paralarla, önce Van Çevre Yolunu yaptırırdım. Önce Van’ın önünü açar sonra o işlere girerdim.
Fakat görüyoruz ki, Van’ı düşünen yok. Bizimkiler lüks mekanlarda kurumculuğun keyfini sürüyor, yolu bile olmayan koca Van şehri perişan halde kan ağlamaya devam ediyor. Bu; hakka-halka hizmet falan değil. Buraya yazamayacağım başka bir şey!!!
*****
Yıl 1985, Van Valisi Özdemir Hanoğlu. Çatak ilçesi ziyaretinde gazetecilere açıklama yapar. Van-Şırnak Karayolunun yapılacağını müjde verir.
Plan şudur; Irak’tan hareket eden bir araç, Habur sınır kapısını geçerek Şırnak üzerinden Van’a gelebilecek, buradan da Doğubeyazıt Gürbulak Sınır kapısına yani İran’a ulaşacak. Sonra belki de Saray Kapıköy’e bağlanacak. İran-Irak Van üzerinden birbirine bağlanacak. Yıl 2025, aradan 40 yıl geçmiş, saydım 14 yeni Valimiz olmuş, her gelen aynı şeyleri söylemiş, fakat elde var sıfır. Koca bir sıfır.
Yıl 1995, Belediye Başkanı Aydın Talay. Gazetecilerle bir sohbetinde Edremit’ten Van merkeze, buradan da Kampüs’e ulaşacak bir tramvay hattı inşa etmek istediğini söyler. Aradan 30 yıl geçmiş. Saydım kayyumlar dahil 11 yeni Belediye başkanımız olmuş. Murat Zorluoğlu ve Ozan Balcı dahil hepsi aynı şeyleri söylemiş. Sonuç elde var sıfır. Koca bir sıfır.
Yıl 2000, Belediye Başkanı Şahabettin Özarslaner. Gazetecilerle sohbetinde Van’ın ilerde trafik problemine karşın çok katlı otopark inşa etmek istediğini söylemiş. Bekir Kaya döneminde yapılmış. Kayyum Başkan Zorluoğlu burayı açacağına, iş merkezine dönüştürme hatasına girince ağır hasar verdiği bina harabeye dönmüş. Elde var yine sıfır. Koca bir sıfır.
Yıl 2025, aynı şeyleri yaşıyoruz. Geçenlerde Van TV’de çıktığımız bir tartışma programında moderatörümüz Sayın Yılmaz Tekin, bana Van’ın en büyük sorunu nedir diye sormuştu: Ben de “Sahipsizlik” demiştim. Bunun üzerine “çok klasik bir cevap verdiniz” diye beni azarlamıştı.
Sayın Tekin, yanılıyorsunuz, maalesef ben haklıyım…