Bu aralar sosyal medya paylaşımlarının, tweetlerin, yerel haber sitelerimizin gündemi bu.
Otuz yıldır Van’da Kalkınma Ajansı var, Bölge Müdürlüklerinin çoğu Van’da, Üniversite Van’da, Organize Sanayi Van’da, Sınır Kapısı Van’da, teşvikler Van’da, çağrı merkezleri Van’da, tekstil yatırımları Van’da, çevre illerin eğitim, sağlık, eğlence, alışveriş merkezi Van. Ama kişi başına milli gelirde Hakkari, Bitlis ve Muş’un gerisindeyiz!
Niye?
Niyesini, nasılını, bu ülkeyi 23 yıldır yönetenlere, iktidar partisine sormak lazım. Van vekillerine, gelen giden Valilere, Başkanlara, Müdürlere falan. Bilse bilse onlar bilir…
“Niye kalkındıramadılar Van’ı, yüzlerce avantajımıza rağmen, niye nüfusları üçte birimiz kadar olan Hakkari’den, Bitlis’ten, Muş’tan geride kaldık? Bu nasıl oldu? Paralar nereye gitti?“ diye sormak lazım.
“23 yıldır ne iş yapıyorsunuz?” diye de eklemek…
Ya da boş verin ya. Sormaya ne gerek var? Cevabını bildiğimiz soruları ne soracağız!
Aslolan hesap sormak. O da şimdilik pek mümkün görünmüyor. Öyle öz özümüze yazıp çizip konuşmuş oluruz…
*****
Fakat itiraf etmeliyim ki; geri kalmışlığımıza yapılan sesli itirazların, Van ekonomisini diğer şehirlerle mukayese edenlerin çoğalması iyi bişeydir.
Özellikle eski tüfeklerin, Van’ın geçmişini bilen bu dimağların, mütemadiyen yazıp çizip paylaşıyor-demeçler veriyor olması, yerel gazetelerin, haber sitelerinin üzerine atlaması, yankı uyandırması, günlerce konuşulması iyi bişeydir.
Ha “bir şey mi oluyor?” diyeceksiniz. Yooo bir şey olduğu yok. En azından konuşulması, yazılıp çizilmesi insanın hoşuna gidiyor.
*****
Ve, fakat;
Bugün geldiğimiz yer, esasında Van’ın sorunlarına kafa yoran ve uzun yıllardır gırtlak patlatan aklı başında insanlar için, pek de sürpriz değil maalesef. Hatta beklenen son.
Şöyle ki; geçmişten beri gırtlak patlatan bu insanların işaret ettiği iki önemli şey var! Kalkınabilmemiz için doğru yere doğru yatırım ilkesine uygun olarak Van’da; 1) Modern tarım-hayvancılık, 2) Kültür-doğa turizmi’ne yönelmemiz lazım. Sonra da buraları endüstrileştirmemiz.
Van’ın; uç uca eklendiğinde Türkiye’nin etrafını 5 tur dönecek bilimum hortumculuktan kurtulduğu stabil bir ortamda, bu rasyonel adımları atmaya ve şehri bütün olarak yeni kalkınma sürecine dahil edecek, bilimsel stratejilere ihtiyacı var.
Bu realiteyi görmekten aciz zihniyetin, uzun yıllardır ısrarla sebep olduğu fırsat maliyetlerinin ve yarattığı tahribatın bedelini bugün hep birlikte ödüyoruz. Umarım 30 yıldır tekrar ettiklerimizi, 30 yıl sonra hâlâ tekrar eder durumda olmayız…
*****
Ayrıca; “kişi başına milli gelirde Türkiye sonuncusu olmak” basit bir mesele değildir. Bu iş herhangi bir spor müsabakasında sonuncu olmaya benzemez. Yoksulluk, işsizlik, kalkınamamışlık, keşmekeşlik, üretimsizlik ve beceriksizlik seviyesinin göstergesidir. Van’ın yaşadığı rezilliğin fotoğrafıdır.
Bu savrulmuşluğumuzun, hortum ve yanlış yönetimden ayrı sebepleri de vardır! Bilinç, birlik-beraberlik eksikliği, bilimin düstur edinilmemesi, bireysel zenginleşme hırslarının vahşi boyutlara ulaşması gibi… Bunları da unutmamakta fayda var.
*****
Hiç dikkat ettiniz mi bilmiyorum ama; yaşadığımız bu şehrin aslında Türkiye’deki diğer 80 ilin büyük bölümünden çok fazla üstün yanı vardır. Şehirlerin birer tanesine sahip olduğu zenginlikler, bizde toplu halde mevcuttur.
Mesela ancak kıyı şehirlerinde bulunabilen kocaman bir Denizimiz var. Antalya’nınkinden daha iyi bir Şelalemiz, Kapadokya’nınki gibi Peri Bacaları, Pamukkale’ninki gibi Travertenler, tarihe başkentlik yapmış az bulunan bir Kale, Sümela Manastırına eşdeğer Akdamar Kilisesi, Manyas gibi Erçek Kuş Cenneti, dünyada eşi benzeri olmayan Tek Göz Kedi (Ankara'nın farklıdır), dünya harikası Uçan Balıklar, dünya mirası Şamran Kanalı, Keşiş Gölü, Hoşap Kalesi, Çavuştepe Kalesi, her yanından su fışkıran ovalar, yaylalar, yüksek karlı dağlarımız, Kayak Merkezimiz var. Dediğim gibi, diğer şehirlerde 1’er tanesini bulabileceğiniz zenginlikler, Van’da toplu halde var…
Aynı zamanda küçükbaş hayvancılık için dünyadaki sayılı coğrafyalardan biri, tarımsal üretim için yine Türkiye’nin en önemli şehirlerinden biri. Bu kısmını bütün Van ezbere bildiği için çok uzatmamayayım…
Ama sahipsizlik var. Hortum var. Ortak akıl yok. Öz özüne konuşmak var…
Haftaya görüşmek dileğiyle. Vanspor’umuzu tebrik eder, herkesin bayramını şimdiden kutlarım.