Gelişmeye ilişkin açıklama yapan ABD'li bir yetkili, anlaşmanın ABD tarafında Başkan Donald Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandığını duyurdu. Elektronik ortamda tamamlanan imza süreciyle birlikte mutabakatın resmen yürürlüğe girdiği belirtildi.

Yetkili, taraflar arasında varılan mutabakatın uygulanmasına yönelik teknik görüşmelerin bu hafta içerisinde başlayacağını ifade ederken, anlaşmanın ayrıntılarının ise önümüzdeki 24 ila 48 saat içinde kamuoyuna açıklanacağını bildirdi.

Anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'nın gemi trafiğine derhal açılacağı, ayrıca ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının da hızlı şekilde kaldırılacağı kaydedildi.

ABD Başkanı Donald Trump da gelişmeyle ilgili yaptığı değerlendirmede, İran ile ilişkilerin olumlu bir seyir izlediğini belirterek, "İran'la artık çok iyi anlaşıyoruz" ifadelerini kullandı. Anlaşmanın ardından petrol fiyatlarında düşüş, borsalarda ise yükseliş yaşandığını söyleyen Trump, "Çok güzel şeyler olacak" dedi.

Trump ayrıca Hürmüz Boğazı'nın kısmen açıldığını, cuma gününe kadar ise tamamen gemi geçişlerine açılmış olacağını belirterek, İran ile ilişkilerin son derece iyi bir noktaya geldiğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Bakanlar Toplantısı sonrasında yaptığı açıklamada, aylardır bölgede devam eden yüksek gerilimin tüm dünyayı tedirgin ettiğini ifade etti. Atılan imzaların hem bölge hem de uluslararası toplum açısından önemli bir rahatlama sağladığını belirten Erdoğan, bu gelişmenin kalıcı barışın önünü açması gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, binlerce sivilin yaşamını yitirmesine neden olan çatışmaların artık geride bırakılması gerektiğini belirterek, "Bu anlamsız savaş defterinin kapandığına inanıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

Dünya liderlerinden de peş peşe tebrik mesajları gelirken, tarihi mutabakatın bölgesel istikrar ve küresel ekonomi üzerindeki etkileri merakla takip ediliyor.

Şerif, yapılan görüşmelerin ardından ABD ile İran arasında barış anlaşmasına ulaşıldığını duyurmaktan memnuniyet duyduklarını ifade ederek, tarafların Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak durdurulmasını kabul ettiğini açıkladı.

Son dönemde İran, ABD, İsrail ve Lübnan hattında yaşanan gerilimlerin ardından gelen bu gelişme, bölgesel diplomasi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Resmi İmza Töreni İsviçre’de Yapılacak

Pakistan Başbakanı Şerif’in verdiği bilgilere göre, anlaşmanın resmi imza töreni 19 Haziran Cuma günü İsviçre’de gerçekleştirilecek. Şerif, mutabakatın yürürlüğe girdiğini belirtirken, imza süreci öncesinde arabulucuların bu hafta boyunca bir dizi toplantıya kolaylaştırıcılık yapacağını bildirdi.

Gerçekleştirilecek teknik görüşmelerde, resmi imza sürecinin ayrıntıları ile uygulama mekanizmalarının ele alınması bekleniyor.

Tüm Cephelerde Operasyonların Sona Ermesi Hedefleniyor

Açıklamada dikkat çeken başlıklardan biri de, anlaşmanın yalnızca ABD ile İran arasındaki çatışma alanlarını değil, Lübnan dahil bölgedeki diğer cepheleri de kapsaması oldu. Şerif, askeri faaliyetlerin tüm cephelerde derhal ve kalıcı şekilde sona erdirilmesinin anlaşmanın temel maddeleri arasında yer aldığını vurguladı.

Bu kapsamda, özellikle son dönemde gerilimin tırmandığı İsrail-Hizbullah hattında da tansiyonun düşürülmesine yönelik önemli bir adım atıldığı değerlendiriliyor.

Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan’a Teşekkür

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, diplomatik sürece katkı sağlayan ülkelere de teşekkür etti. Tarafların barışçıl çözüm konusundaki iradesini takdir ettiğini belirten Şerif, arabuluculuk sürecindeki katkılarından dolayı Katar’a özel teşekkürlerini iletti.

Şerif ayrıca, Suudi Arabistan Krallığı ile Türkiye Cumhuriyeti liderliklerinin sürece sağladığı katkıların da büyük önem taşıdığını ifade etti.

Teknik Temaslar Bu Hafta Gerçekleştirilecek

Anlaşmanın uygulanmasına yönelik ayrıntıların ele alınacağı teknik toplantıların bu hafta içinde yapılması planlanıyor. Görüşmelerde ateşkesin uygulanması, sahadaki denetim mekanizmaları, izleme süreçleri ve imza törenine ilişkin hazırlıkların masaya yatırılması bekleniyor.

Uzmanlar, resmi imza öncesinde yürütülecek teknik temasların, anlaşmanın sürdürülebilirliği ve sahadaki uygulanabilirliği açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Orta Doğu’da Yeni Bir Dönemin Kapısı Aralanabilir

ABD ile İran arasında varıldığı açıklanan mutabakatın, uzun süredir yüksek tansiyonun hakim olduğu Orta Doğu’da yeni bir diplomatik dönemin başlangıcı olabileceği değerlendiriliyor.

Son haftalarda Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, İran’ın nükleer programına ilişkin tartışmalar, Lübnan cephesindeki gerilim ve bölgedeki askeri hareketlilik nedeniyle tansiyon yükselmişti. Anlaşmanın sahada nasıl uygulanacağı, tarafların üstleneceği yükümlülükler ve bölgesel aktörlerin sürece hangi düzeyde dahil olacağı ise önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmelerle netlik kazanacak.

İran'ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan haberde, İran ve ABD unsurları arasında denizde çatışmalar meydana geldiği belirtilirken, olayların boyutu ile can kaybına ilişkin henüz resmi makamlarca herhangi bir açıklama yapılmadı.

İran devlet televizyonu ise Basra Körfezi'nde stratejik öneme sahip Keşm Adası'nda yeni patlama seslerinin duyulduğunu duyurdu. Patlamaların nedenine ilişkin ayrıntılar paylaşılmazken, daha önce yine bölgede bulunan Hengam Adası'ndaki bazı noktaların ABD saldırılarının hedefi olduğu açıklanmıştı. Keşm ve Hengam adalarında yaşanan gelişmeler, bölgedeki askeri hareketliliğin giderek arttığına işaret etti.

Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatı doğrultusunda İran'daki çok sayıda hedefe yönelik yeni saldırıların başlatıldığını duyurdu. Yazılı açıklamada operasyonların Türkiye saatiyle 00.15'te başladığı belirtilirken, vurulan hedeflerin detaylarına ilişkin bilgi verilmedi. Açıklamada, söz konusu operasyonların İran'ın saldırılarına karşı "meşru müdafaa" kapsamında gerçekleştirildiği savunuldu.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı üzerinde devriye görevi gerçekleştiren bir Amerikan Apache helikopterinin İran tarafından düşürüldüğünü öne sürmüş, "Bir helikopterimizi düşürdüler ve şu anda buna karşılık veriyoruz" ifadelerini kullanmıştı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de CENTCOM'un Florida'daki karargâhına gerçekleştirdiği ziyaret sonrasında yaptığı açıklamada, düşürülen helikoptere karşılık olarak İran'a yönelik sert saldırılar düzenleneceğini ifade etti.

Basra Körfezi'nde yaşanan gelişmeler, iki ülke arasındaki gerilimin yeni bir aşamaya taşındığını ortaya koyarken, Tahran ve Washington'dan gelecek yeni açıklamalar uluslararası kamuoyu tarafından yakından izleniyor.

ARAKÇİ’DEN UYARI: BÖLGEYİ TERK EDİN

İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Arakçi, silahlı hiçbir saldırıyı cevapsız bırakmayacaklarını belirterek ABD güçlerine bölgeyi terk etme çağrısında bulundu. Sanal medya X hesabından açıklama yapan Arakçi, "Savaş meydanındaki başarısızlıklarına rağmen ABD, irademizi test etmeye karar verdi. Güçlü silahlı kuvvetlerimiz hiçbir saldırı ve tehdidi cevapsız bırakmayacaktır. Güvende olmak istiyorsanız bölgemizi terk edin. Basra Körfezi tarihi, dış müdahalecilerin hazin (uğursuz) kaderine dair pek çok kesit içermektedir” ifadelerini kullandı.

KUVEYT ORDUSU: HAVA SAVUNMA SİSTEMİ DEVREDE

Saldırılara ilişkin açıklama yapan Kuveyt ordusu, ülkeye yönelik saldırı nedeniyle hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini bildirdi. Kuveyt ordusu, X sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Hava savunma sistemlerimiz şu anda ülkeye yönelik saldırıyı engellemeye çalışıyor" diye belirtildi. Saldırıların kaynağına veya niteliğine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmayan açıklamada, vatandaşlara güvenlik talimatlarına uyma çağrısı yapıldı.

ÜRDÜN ORDUSU: 5 FÜZE DÜŞÜRDÜK

Ürdün ordusu, İran'dan Zerka kentini hedef alann 5 füzeyi hava savunma sistemleriyle düşürdüklerini açıkladı. Ürdün Silahlı Kuvvetleri’nden yapılan yazılı açıklamada, Zerka vilayetindeki Ezrak bölgesine yönelik fırlatılan İran kaynaklı 5 füzenin tespit edildiği belirtildi. Saldırıların herhangi bir can ya da maddi kayıba sebebiyet vermediğini belirtelen açıklamada, Ürdün Silahlı Kuvvetleri olarak ülkenin hava sahasını korumaya hazırlıklı oldukları belirtildi.

BAHREYN: İRAN İHALARI ETKİSİZLEŞTİRİLDİ

İran’a ait bazı füzelerin ve İHA’ların etkisiz hale getirildiğini açıklayan Bahreyn ordusu, olası saldırılara karşı hazırlık olduklarını öne sürdü. Bahreyn ordusunun sosyal medya platformundaki hesabından yapılan yazılı açıklamada, "Sivillerin ve özel mülklerin" füze ve İHA'larla hedef alınmasının uluslararası insani hukukun ihlali olduğu vurgulandı. Açıklamada halka uyarıda bulunarak şüpheli cisimlere yaklaşmamaları ve bunları yetkililere bildirmeleri istendi.

Yetkililerin aktardığı bilgilere göre, Mali’deki bayram kutlamalarının ardından yola çıkan yolcuları taşıyan araç, Nijer’in çöl bölgesinde iletişimin olmadığı ıssız bir noktada ilerlerken arıza yaptı. Sürücünün yolu kaybettiği ve uzun süren yolculuğun ardından aracın tamamen durduğu belirtildi.

SUSUZLUK VE AŞIRI SICAK CAN ALDI

Aracın yeniden çalıştırılamaması üzerine yolcular çöl ortasında mahsur kaldı. Yanlarında bulunan suyun tükenmesiyle birlikte aşırı sıcak ve susuzluk, çok sayıda kişinin yaşamını yitirmesine neden oldu.

Yerel kaynaklara göre, Mohamed Bachir Souley ve Issa Omar isimli iki kişi yaklaşık 50 kilometre yürüyerek bir su kaynağına ulaşmayı başardı. Ardından Assamaka yerleşimine giderek durumu yetkililere bildirdiler.

KURTARMA EKİPLERİ BÖLGEYE SEVK EDİLDİ

İhbar üzerine bölgeye arama-kurtarma ekipleri gönderildi. Hayatını kaybedenlerin cansız bedenlerinin aracın çevresinde ve altında bulunduğu, daha sonra toplu mezara defnedildikleri aktarıldı.

Agadez Valiliği, 49 kişinin Assamaka’nın yaklaşık 80 kilometre batısındaki ıssız bölgede susuzluk nedeniyle yaşamını yitirdiğini doğruladı.

TEHLİKELİ GÖÇ ROTASI

Sahra’daki bu güzergâhın, Afrika’dan Avrupa’ya geçmeye çalışan göçmenler tarafından da sıkça kullanıldığı ve bölgenin daha önce de çok sayıda susuzluk ve sıcak kaynaklı ölüme sahne olduğu biliniyor.

İran’ın resmi haber ajansı Tasnim’de yer alan bilgilere göre, Lübnan ve Gazze’de yaşanan gelişmeler ile bölgesel askeri hareketliliğin artması üzerine diplomatik kanallar kapatıldı. İran yönetimi ayrıca bölgedeki kritik deniz ticaret yollarına yönelik yaptırımlar uygulama kararı aldığını duyurdu.

MÜZAKERELERİN DURDURULMASINDA LÜBNAN GEREKÇESİ

İranlı yetkililer tarafından yapılan açıklamada, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarının sürmesi ve ateşkes koşullarının ihlal edilmesinin bu kararın temel nedeni olduğu belirtildi.

Açıklamada, Lübnan’da ateşkesin ABD ile yürütülen barış görüşmelerinin ön şartlarından biri olduğu vurgulanırken, yaşanan ihlaller nedeniyle görüşmelerin ve arabulucular üzerinden sürdürülen metin alışverişinin askıya alınacağı ifade edildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN KAPATILDIĞI DUYURULDU

Tahran yönetimi, diplomatik adımların yanı sıra askeri ve lojistik önlemleri de devreye soktuğunu açıkladı. Bu kapsamda, dünya enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatıldığı duyuruldu.

Ayrıca Kızıldeniz’i Hint Okyanusu’na bağlayan Babülmendep Boğazı’nın da Yemen’deki Husiler tarafından hedef alınacağı belirtildi. İran tarafından yapılan açıklamada, İsrail ve müttefiklerine karşı baskıyı artırmak amacıyla Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ve diğer cephelerin de harekete geçirilmesi yönünde karar alındığı ifade edildi.

MASAYA DÖNMEK İÇİN ÜÇ ŞART

İran yönetimi, ABD ile yeniden diplomatik temas kurulabilmesi için yerine getirilmesini istediği üç şartı da kamuoyuyla paylaştı.

Buna göre İran’ın talepleri şöyle sıralandı:

• İsrail’in Gazze ve Lübnan’daki askeri operasyonlarını derhal sonlandırması,

• İsrail güçlerinin Lübnan’da kontrol altında tuttuğu bölgelerden tamamen çekilmesi,

• İran’ın siyasi ve diplomatik talepleri karşılanıncaya kadar herhangi bir alternatif müzakere sürecinin başlatılmaması.

İran’ın yarı resmi haber kuruluşu Fars Haber Ajansı tarafından paylaşılan bilgilere göre, karar “Sanal Alanı Düzenleme Kurulu” toplantısında kabul edildi. Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda, ülkenin yeniden uluslararası internet bağlantısına erişmesi yönünde karar alındı.

Haberde, Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın kurul tarafından alınan bu kararı resmen onayladığı belirtildi. Onayın ardından kararın uygulanması amacıyla İran İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’na gönderildiği açıklandı.

İran yönetimi, İsrail ve ABD ile yaşanan gerilim ve savaş sürecinde güvenlik gerekçesiyle internet erişimine ciddi sınırlamalar getirmiş, özellikle yurt dışı bağlantılarında kapsamlı kısıtlamalar uygulanmıştı. Yeni kararla birlikte ülkenin yeniden uluslararası internet ağına erişiminin sağlanması bekleniyor.

Trump, açıklamasında Türkiye, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Pakistan, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderleriyle görüşme yaptığını belirtti.

ERDOĞAN DA GÖRÜŞÜLEN LİDERLER ARASINDA

Trump’ın açıklamasında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da görüşülen liderler arasında yer aldığı belirtildi.

ABD Başkanı, paylaşımında Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman bin Casim bin Cabir Al Sani, Katar’dan Bakan Ali el-Thawadi, Pakistanlı General Asım Münir, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Ürdün Kralı 2. Abdullah ve Bahreyn Kralı Hamed bin İsa Al Halife ile görüştüğünü ifade etti.

“BARIŞA İLİŞKİN MUTABAKAT ELE ALINDI”

Trump, görüşmelerin İran İslam Cumhuriyeti ve barışa ilişkin bir mutabakat zaptı çerçevesinde yapıldığını söyledi.

ABD Başkanı, “ABD, İran İslam Cumhuriyeti ve listelenen diğer ülkeler arasında nihai hale getirilmesi şartıyla bir anlaşma büyük ölçüde müzakere edildi” ifadelerini kullandı.

NETANYAHU İLE DE GÖRÜŞTÜ

Trump, açıklamasında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de ayrı bir telefon görüşmesi yaptığını bildirdi.

Netanyahu ile yaptığı görüşmenin de “çok iyi geçtiğini” belirten Trump, anlaşmanın son yönleri ve detaylarının şu anda ele alındığını ve kısa süre içinde duyurulacağını söyledi.

“HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILACAK”

Trump’ın açıklamasındaki en kritik başlıklardan biri Hürmüz Boğazı oldu.

ABD Başkanı, anlaşmanın birçok unsurunun yanında Hürmüz Boğazı’nın da açılacağını belirtti. Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip olduğu için Trump’ın bu ifadesi uluslararası piyasalar ve bölgesel güvenlik açısından dikkat çekici bulundu.

ANLAŞMANIN DETAYLARI DA NETLEŞİYOR

Trump’ın açıklamasının ardından beklenen ABD-İran anlaşmasının detaylarına ilişkin bazı bilgiler de gündeme geldi.

• Buna göre anlaşmanın, savaşın Lübnan dahil tüm cephelerde sona ermesini, İran’ın bloke edilmiş birkaç milyar dolarlık fonunun serbest bırakılmasını, ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını içereceği öne sürüldü.
• İddiaya göre anlaşma kapsamında Amerikan güçlerinin İran’ın yakın çevresinden çekilmesi de başlıklar arasında yer alıyor.
• Tarafların, bu aşamadan sonra nükleer meselede anlaşmaya varmak için 30 günlük süreye sahip olacağı; bu sürenin karşılıklı mutabakatla uzatılabileceği belirtiliyor. Aynı dönemde Hürmüz Boğazı’ndan geçişin kolaylaştırılması öngörülüyor.
• İran tarafına göre ise Hürmüz Boğazı’nın yönetimi İran ile Umman arasında ele alınacak bir başlık olacak ve bu konuda Maskat yönetimiyle müzakere yürütülecek.

GÖZLER RESMİ DUYURUDA

Trump’ın paylaşımı, ABD ile İran arasında son dönemde yoğunlaşan diplomatik temasların ardından geldi. Açıklamada anlaşmanın “büyük ölçüde müzakere edildiği” belirtilirken, nihai metnin ne zaman açıklanacağına ilişkin net tarih verilmedi.

Washington’dan yapılacak yeni açıklamalar, bölgedeki gerilimin seyrini ve enerji piyasalarının yönünü belirlemesi açısından yakından takip edilecek.

Haber: Karar

Makaleye göre İran yönetimi, savaşın başındaki hedefli suikastlara ve ağır saldırılara rağmen ayakta kaldı. Ardından, kendisinden çok daha güçlü rakipleri karşısında doğrudan askeri üstünlük kurmak yerine, bölgedeki daha kırılgan aktörler üzerinden baskı kurarak çatışmada bir tür denge oluşturdu.

HÜRMÜZ BOĞAZI SAVAŞIN KİLİT NOKTASI OLDU

Analizde, İran’ın mart ortasından bu yana Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü koruduğu vurgulandı. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bu stratejik su yolunun kapanması, savaşın yalnızca askeri değil, küresel ekonomik sonuçları olduğunu da gösterdi.

İran’ın bu hamlesi, ABD ve İsrail’in İran enerji altyapısına yönelik saldırılarını sınırlayan başlıca faktörlerden biri olarak değerlendirildi. Makalede, Tahran’ın Hürmüz üzerindeki baskısının Washington açısından uzun vadeli bir güvenlik açığına işaret ettiği belirtildi.

“ÜÇGEN BASKI” STRATEJİSİ

Makalede İran’ın savaşta kullandığı yöntem, oyun teorisinde “üçgen baskı” olarak adlandırılan stratejiyle açıklandı. Bu strateji, daha güçlü bir rakiple doğrudan baş edemeyen aktörün, o rakip üzerinde etkisi olan daha savunmasız üçüncü tarafları hedef alması anlamına geliyor.

Bu çerçevede İran’ın baskı kurduğu üçüncü tarafların başında Körfez ülkeleri geldi. Katar, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin hem askeri olarak kırılgan hem de ABD açısından ekonomik ve stratejik öneme sahip olduğu belirtildi.

ENERJİ TESİSLERİNE SALDIRI DENKLEMİ DEĞİŞTİRDİ

Analizde savaşın dönüm noktası olarak 18 Mart gösterildi. İsrail’in İran’daki Güney Pars doğalgaz sahasını bombalamasının ardından İran’ın Katar’daki Ras Laffan LNG tesisini vurduğu, Suudi Arabistan ve Kuveyt’teki rafinerilere de İHA saldırıları düzenlediği aktarıldı.

Bu saldırıların ardından İran’ın yeni bir denklem kurduğu belirtildi: ABD veya İsrail İran’ın enerji tesislerini hedef alırsa, İran da Körfez ülkelerinin enerji altyapısını vuracaktı.

Makalede, bu hamlenin savaşta tırmanışa bir sınır koyduğu ve ABD ile İsrail’in daha kapsamlı saldırılar konusunda geri durmasına neden olduğu değerlendirmesine yer verildi.

TRUMP İSRAİL’İ SINIRLAMAK ZORUNDA KALDI

Analize göre İran’ın Katar’a yönelik saldırısından kısa süre sonra ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in Güney Pars’a saldırısının Washington’la koordine edilmediğini açıkladı. Trump ayrıca İran’ın Katar’a saldırılarını durdurması halinde İsrail’in Güney Pars’a yeni saldırılar düzenlemeyeceğini duyurdu.

Bu gelişme, savaşta önemli bir eşik olarak yorumlandı. Taraflar saldırılarını sürdürse de, enerji altyapısına yönelik topyekûn tırmanışın önüne geçildiği belirtildi.

PETROL FİYATLARI BASKIYI ARTIRDI

İran’ın enerji tesislerini hedef alan misillemeleri, petrol fiyatlarında savaşın başlangıcından bu yana görülen en yüksek seviyelere yol açtı. Bu durum, İran’ın yalnızca askeri değil, ekonomik baskı oluşturma kapasitesini de ortaya koydu.

Makalede, petrol fiyatlarındaki yükselişin ABD için de doğrudan siyasi ve ekonomik maliyet yarattığına dikkat çekildi. Bu tablo, İran’ın savaş sırasında caydırıcılık üretmesini sağlayan unsurlardan biri olarak değerlendirildi.

ATEŞKES HÜRMÜZ KAPALIYKEN GELDİ

Analize göre İran’ın oluşturduğu baskı, Washington’u müzakere masasına yönelten faktörlerden biri oldu. Trump yönetimi, kısa süre sonra İran’la görüşmeler yürütüldüğünü duyurdu. 8 Nisan’da iki taraf ateşkese vardı ancak Hürmüz Boğazı kapalı kalmayı sürdürdü.

Bu durum, savaşın bundan sonraki aşamasında en kritik başlığın Hürmüz Boğazı’nın nasıl açılacağı ve İran’ın bu geçiş yolu üzerindeki etkisinin nasıl sınırlandırılacağı olduğunu gösterdi.

ABD’NİN BASKISI SONUÇ VERMEDİ

Makalede, ABD’nin İran’ı Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya zorlamak için çeşitli adımlar attığı ancak bunların şu ana kadar sonuç vermediği belirtildi.

Nisan ayında ABD’nin de boğazda kendi ablukasını ilan ettiği, bu hamlenin İran üzerinde baskı yarattığı ancak geçiş yolunun yine de açılmadığı aktarıldı. Trump’ın daha sonra “Project Freedom” adını verdiği operasyonla boğazda mahsur kalan gemileri yönlendirmeye çalıştığı, ancak kısa süre içinde geri adım attığı belirtildi.

İRAN SAVAŞTAN YENİ BİR KOZLA ÇIKABİLİR

Analizde, Hürmüz krizinin uzaması halinde İran’ın boğazın yeniden açılmasında meşru bir paydaş ve kazanç sağlayan aktör olarak kabul edilme ihtimalinin artacağı ifade edildi.

Bu senaryoda İran, savaşta büyük zarar görmüş olsa bile elinde önemli bir jeopolitik kozla masadan kalkabilir. Hürmüz üzerindeki kısmi kontrol, Tahran için hem gelir kaynağı hem de gelecekteki saldırılara karşı bir tür “sigorta poliçesi” olarak değerlendiriliyor.

ABD GÜCÜNÜN SINIRLARI TARTIŞILIYOR

Makalede İran’ın stratejisinin yalnızca mevcut savaş açısından değil, ABD’nin küresel gücünün sınırları bakımından da sonuçlar doğurabileceği belirtildi.

Değerlendirmeye göre ABD dünyanın en güçlü ordusuna sahip olsa da, rakipleri doğrudan Washington’u yenmeye çalışmak yerine ABD’nin müttefikleri, enerji piyasaları ve kritik ticaret yolları üzerinden baskı kurarak Amerikan karar alma mekanizmasını zorlayabilir.

İran’ın Hürmüz ve Körfez ülkeleri üzerinden geliştirdiği stratejinin, başka ülkeler tarafından da örnek alınabileceği ifade edildi.

Analizin temel mesajı, İran’ın savaşı askeri üstünlükle değil; enerji yolları, Körfez ülkeleri ve küresel ekonomi üzerindeki baskı kapasitesiyle dengelediği yönünde oldu.

Kaynak: Karar Gazetesi

ABD Başkanı Donald Trump, basın mensuplarına İran gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu. Trump, dün İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatmaya tamamen hazır olduklarını belirterek, “Saldırıların başlamasına ne kadar zaman kalmıştı?” sorusunu, “Sadece 1 saat kalmıştı. Her şey hazırdı. Dünden bahsediyorum. Şu anda saldırılar gerçekleşiyor olacaktı. Her şey hazırdı” diye yanıtladı.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar liderlerinin kendisine ulaşarak İran'la anlaşmaya çok yakın olduklarını ve bu yüzden saldırıları bir süre ertelemesi ricasında bulunduklarını kaydeden Trump, “Ben de tamam dedim” ifadesini kullandı.

Trump, İran'a 2-3 günlük bir süre verdiğini ve eğer anlaşma olmazsa yeniden saldırılara dönebileceklerini söyleyerek, “Onlara bir kez daha sert bir darbe indirmemiz gerekebilir. Henüz emin değilim. Çok yakında öğreneceksiniz” diye konuştu.

Edinilen bilgilere göre, ABD Donanması VAQ-129 Gösteri Ekibi bünyesinde görev yapan iki “EA-18G Growler” tipi savaş uçağı, gösteri uçuşu sırasında yaptıkları manevra esnasında havada birbirine çarptı. Çarpışmanın ardından uçaklardan biri kontrolden çıkarak hızla irtifa kaybetti.

Kameralara saniye saniye yansıyan görüntülerde, çarpışmanın ardından parçalanan savaş uçağının yere çakıldığı ve büyük bir patlamayla dev bir alev topuna dönüştüğü görüldü. Patlama sonrası gökyüzünü yoğun siyah duman kaplarken, izleyenler büyük panik yaşadı.

Faciayı önleyen en önemli detay ise pilotların son anda fırlatma sistemlerini devreye sokması oldu. Kazadan saniyeler önce gökyüzünde açılan dört paraşüt, olası can kaybının önüne geçti.

Mountain Home Hava Üssü 366. Avcı Kanadı Sözcülüğü tarafından yapılan resmi açıklamada, olayın bir “havada çarpışma” olduğu doğrulandı. Kazanın ardından acil müdahale ekiplerinin hızla olay yerine sevk edildiği belirtildi.

Yetkililer, iki uçakta bulunan toplam dört pilotun fırlatma koltukları sayesinde güvenli şekilde uçaklardan ayrıldığını açıkladı. Arama kurtarma ekiplerinin telsiz konuşmalarına da “dört sağlam paraşüt” anonsunun yansıdığı bildirildi. Yapılan ilk incelemelerde tüm pilotların sağ olarak kurtarıldığı ve herhangi bir yaralanma yaşanmadığı ifade edildi.

Büyük paniğe neden olan kazanın ardından hava gösterisi iptal edilirken, olayın nedenine ilişkin geniş çaplı askeri soruşturma başlatıldı.

İddialara göre Trump, dönüş öncesinde Çin’den alınan hiçbir eşyanın başkanlık uçağı Air Force One’a sokulmaması yönünde talimat verdi. Güvenlik birimlerinin özellikle elektronik aksesuarlar ve dijital cihazlar konusunda yüksek hassasiyet gösterdiği belirtildi.

Haberde, ziyaret sırasında dağıtılan yaka rozetleri, akreditasyon kartları, hediyelik ürünler ve çeşitli hatıraların tamamının olası siber casusluk riskine karşı çöpe atıldığı ifade edildi. Kararın, elektronik dinleme ve veri sızdırma ihtimallerine karşı alındığı kaydedildi.

Amerikan heyetinin Çin ziyareti süresince kişisel telefon, tablet ve dizüstü bilgisayarlarını kullanmadığı da öne sürüldü. Bunun yerine yalnızca ABD’nin siber güvenlik birimleri tarafından hazırlanan, sınırlı erişime sahip geçici cihazların tercih edildiği aktarıldı.

Diplomatik görüşmelerde dijital iletişimin mümkün olduğunca azaltıldığı, temasların büyük bölümünde basılı belgelerin kullanıldığı belirtildi. ABD istihbarat birimlerinin özellikle teknolojik aksesuarlar üzerinden yapılabilecek veri aktarımı ve dinleme girişimlerine karşı alarm seviyesini yükselttiği ifade edildi.

Öte yandan kalem, şarj cihazı ve benzeri elektronik aksesuarların içine mikroçip ya da veri aktarımı sağlayabilecek sistemler yerleştirilmiş olabileceği ihtimali üzerinde durulduğu kaydedildi. Bu nedenle ziyaret boyunca kullanılan geçici elektronik cihazların da detaylı inceleme yapılmadan imha edildiği ileri sürüldü.

Karar

EKMEĞE ZAM

Savaşın başından bu yana ekmek, şeker, yağ, pirinç, tavuk ve yumurta gibi temel gıda malzemelerinin fiyatları sürekli arttı. Etemad gazetesinin haberinde, ekmeğe zam yapıldığı yer aldı. Hamadan Fırıncılar Birliği Başkanı Ebuzar Golmohammadi, sigorta, işçi ücretleri, enerji, maya ve kira dahil olmak üzere üretim maliyetlerindeki artış nedeniyle ekmeğe zam yapıldığını belirtti. Yeni ekmek fiyatları şöyle: “Lavaş ekmek 2 bin toman, tam buğday ekmeği (sangak) 8 bin toman, barbari ekmeği 16 bin 500 toman, geleneksel taftoon ekmeği 35 bin toman.”

ŞEKERE ZAM

Tarım Bakanı yardımcısı Akbar Fathi tarafından şekere zam yapıldığı açıklandı. Fathi, “Fabrikadan toptan şekerin kilogram fiyatı 95 bin toman, tüketiciler için paketlenmiş 900 gram şekerin fiyatı ise 125 bin toman olarak belirlendi” dedi.

1 GB İNTERNET 6 DOLAR

Ayrıca ülkede Ocak ayı eylemlerinden bu yana internet kesintisi yaşanıyor. İran’da internete erişebilmek için ya rejimin verdiği özel hatları kullanmak gerekiyor ya da yasadışı olarak özel VPN uygulaması satın almak gerekiyor. İran’da 1 ABD doları şu an 180 bin toman, 1 GB internet ise 6 dolar olarak satılıyor. Bu da ülkenin parasıyla 1 milyon 80 bin toman ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı son açıklamada İran ile yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme kaydedildiğini belirterek anlaşmaya hazır olduklarını ifade etti. Trump, son 24 saat içinde olumlu görüşmeler gerçekleştirildiğini söylerken, kısa süre içerisinde somut bir sonuç alınabileceğinin sinyalini verdi.

Washington yönetimi, bölgede tansiyonu artıran “Özgürlük Projesi” kapsamındaki bazı askeri adımları geçici olarak durdururken, diplomasi kanallarının açık tutulacağı mesajını verdi. Trump yönetiminin bu süreçte Pakistan’ın arabuluculuk girişimlerine olumlu yaklaştığı belirtildi.

Pakistan cephesinden gelen açıklamalar ise dikkat çekti. Sürece yakın kaynaklar, ABD ile İran’ın savaşın sona erdirilmesi için hazırlanan tek sayfalık mutabakata oldukça yakın olduğunu duyurdu. İki ülke arasında yürütülen görüşmelerde ateşkes, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin normale dönmesi ve nükleer müzakerelerin yeniden başlaması gibi başlıkların ele alındığı aktarıldı.

Axios’un geçtiği haberde, tarafların şimdiye kadar savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya en yakın noktaya geldiği ifade edildi. Pakistan’ın yanı sıra Türkiye ve Mısır’ın da diplomatik süreçte aktif rol üstlendiği belirtildi.

Her ne kadar bölgede zaman zaman tansiyonu yükselten açıklamalar yapılmaya devam etse de, diplomatik temasların sürmesi piyasalar ve uluslararası çevrelerde “çatışmaların sona erebileceği” yönündeki beklentileri güçlendirdi. Uzmanlar, olası bir uzlaşmanın yalnızca ABD ve İran ilişkilerini değil, Orta Doğu’daki genel dengeleri de doğrudan etkileyeceğini değerlendiriyor.

ajanslar

Bu ihlaller nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolün eski sert statüsüne döndürüldüğünü belirten İranlı yetkililer, bölgenin tamamen askeri denetim altında olduğunu vurguladı. Açıklamada, ABD'nin İran'a giden ve İran'dan ayrılan gemilerin tam hareket özgürlüğünü tanıyana kadar, boğazdaki sıkı kontrol politikasının kararlılıkla devam edeceği ifade edildi.

16 Nisan 2026 Perşembe günü Suriye Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, üslerin teslim edilme sürecinin başarıyla tamamlanmasından duyulan memnuniyet dile getirildi.

Açıklamada, bu sürecin Suriye hükümeti ile ABD arasında tam bir koordinasyon içinde yürütüldüğü vurgulandı.

"Suriye artık terörle mücadele edecek güçte"

Şam yönetimi, ABD’nin çekilmesinin, Suriye’de geçmişte Amerikan askeri varlığını gerektiren koşulların "köklü bir şekilde değiştiğinin" bir yansıması olduğunu belirtti.

Bakanlık açıklamasında, "Suriye devleti artık uluslararası toplumun da desteğiyle, ülke içindeki terörle mücadele çabalarına liderlik etme konusunda tam kapasiteye ve yeteneğe sahiptir" denildi.

Kasrik Üssü devralındı, ABD konvoyları Irak yolunda

Aynı gün Suriye Savunma Bakanlığı, ordunun stratejik öneme sahip Kasrik Hava Üssü'nü devraldığını duyurdu.

Fransız haber ajansı AFP’ye konuşan bir bakanlık yetkilisi, üste artık hiçbir ABD askerinin kalmadığını teyit etti.

Bu sırada Kamışlo yakınlarında, Kürdistan Bölgesi ve Irak sınırına doğru ilerleyen büyük bir ABD askeri konvoyunun görüldüğü bildirildi.

(Amida)

Sosyal medya hesabı üzerinden değerlendirmelerde bulunan Arakçi, taraflar arasında “İslamabad Mutabakat Zaptı”na ulaşılmasına sadece birkaç adım kaldığını belirtti. Ancak bu kritik aşamada ABD tarafından öne sürülen maksimalist talepler, sürekli değiştirilen şartlar ve uygulanan ablukanın süreci sekteye uğrattığını ifade etti.

İranlı Bakan, yaşanan gelişmelerin diplomatik sürece zarar verdiğini belirterek, “Hiçbir ders alınmamış” ifadesini kullandı. Arakçi, uluslararası ilişkilerde karşılıklı tutumun önemine dikkat çekerek, “İyi niyet, iyi niyet doğurur. Düşmanlık ise düşmanlık doğurur” sözleriyle ABD’ye mesaj verdi.

İslamabad’daki görüşmelerin, iki ülke arasındaki uzun süredir devam eden gerilimi azaltma ve savaşın sona erdirilmesi açısından kritik bir fırsat olduğu değerlendirilirken, yaşanan son gelişmelerin sürecin geleceğine dair belirsizlikleri artırdığı ifade ediliyor.

(Ajanslar)

BU SONUÇLARDAN SONRA

Al Jazeera’nın aktardığı habere göre, şu ana kadar ABD ve İran heyetlerinin farklı odalarda bulunduğu ve Pakistanlıların mesajları taşıdığı dolaylı görüşmeler bekleniyordu. Arabuluculara yakın kaynakların aktardığına göre, iki heyet, Pakistanlı arabulucuların da bulunduğu doğrudan müzakerelere katılıyor.

Devlet haber ajansı Tesnim'in bildirdiğine göre, İran'ın İslamabad'daki heyeti, müzakereciler, uzmanlar, medya temsilcileri ve güvenlik görevlileri de dahil olmak üzere 71 kişiden oluşuyor.

ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance, Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner başkanlık edecek.

Beyaz Saray, ABD ve İran heyetlerinin Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yüz yüze ve doğrudan görüşmelere başladığını doğruladı.

Hürmüz Boğazı'nın trafiğe açılması ve ekonomik yaptırımların esnetilmesi gibi önemli başlıkların ele alındığı müzakerelerin ilk gününde, taraflar bu konularda yazılı metin alışverişine başladı.

Beyaz Saray'dan açıklama

Beyaz Saray tarafından basına yapılan açıklamada, "Kıdemli bir Beyaz Saray yetkilisine göre, ABD, Pakistan ve İran bugün yüz yüze üçlü bir görüşme gerçekleştiriyor" ifadesi kullanıldı.

İran: Taleplerimiz 10 maddelik öneri paketinde Pakistan'a iletildi

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Pakistanlı yetkililerle yapılan temaslara ilişkin, "Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Pakistanlı yetkililerle yaklaşık 2-2.5 saat süren görüşmeleri oldu ve görüşmeler halen devam ediyor. İran'ın değerlendirmeleri, görüşleri ve talepleri, 10 maddelik öneri paketi çerçevesinde Pakistan tarafına iletildi" ifadelerini kullandı.

Kaynak: T24

Dört kişilik mürettebat, 10 gün önce başlayan yolculukta insanlığı Dünya’dan en uzak noktaya taşıyarak rekor kırdı. Victor Glover, Reid Wiseman, Christina Koch ve Jeremy Hansen’dan oluşan ekip, Orion kapsülüyle Pasifik Okyanusu’na iniş için geri sayımı başlattı.

Ancak dönüş, görevdeki en tehlikeli bölüm olarak öne çıkıyor. Uzay aracı, atmosfere saatte 25 bin mil hızla girerken yaklaşık 5 bin dereceyi aşan aşırı sıcaklığa maruz kalacak. Astronotlar, Glover’ın ifadesiyle adeta “bir ateş topunun üzerinde” yolculuk ederek hayatta kalmaya çalışacak.

13 Dakikalık Ölümcül Süreç

Yeniden giriş süreci toplam 13 dakika sürerken, bu zaman dilimi hata kabul etmeyen bir operasyon olarak tanımlanıyor. Uzay aracı atmosfere girmeden önce servis modülünü uzayda bırakarak yalnızca mürettebat kapsülüyle ilerleyecek. Bu kritik aşamada yaklaşık 6 dakika boyunca Dünya ile tüm iletişim kesilecek.

NASA mühendisleri, daha önce insansız görevde sorun yaşanan ısı kalkanını güçlendirmek için giriş açısını daha dik ve hızlı olacak şekilde yeniden tasarladı. Bu değişiklik, kapsülün aşırı ısıya karşı dayanıklılığını artırmayı hedefliyor.

Rekorlar ve Beklenmeyen Sorunlar

Görev sadece zorlu dönüşle değil, kırılan rekorlarla da dikkat çekti. Artemis II ekibi, Apollo 13’ün “Dünya’dan en uzak mesafe” rekorunu geride bıraktı. Ay’ın daha önce görüntülenmemiş bölgeleri fotoğraflanırken, gelecekteki inişler için manuel kontrol sistemleri de test edildi.

Buna karşın görev tamamen sorunsuz ilerlemedi. Uzay aracının atık sisteminde yaşanan arıza nedeniyle astronotlar, yolculuğun bir bölümünde manuel çözümler kullanmak zorunda kaldı.

Geleceğin Anahtarı Bu İniş

Orion kapsülünün okyanustan çıkarılmasının ardından detaylı inceleme için Kennedy Uzay Merkezi’ne götürüleceği bildirildi. Burada yapılacak analizler, özellikle ısı kalkanı ve sistem performansı açısından kritik veriler sağlayacak.

Elde edilecek bulgular, insanlığın yeniden Ay yüzeyine ineceği Artemis III görevi öncesinde son hazırlıkların belirlenmesinde kilit rol oynayacak. Bu nedenle Artemis II’nin dönüşü, yalnızca bir görev sonu değil, gelecekteki Ay keşiflerinin kaderini belirleyecek kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.

(Halk)