(VAN) Yüksek rakımlı dağların, sarp arazisinin nedeniyle yoğun çığ düşen yerlerden biri olan Van-Bahçesaray (Miks) yolunda yıllardır meydana gelen kaza ve ölümlere rağmen ne herhangi bir önlem alınıyor. En son 4-5 Şubat 2020'de iki çığ düşmesiyle 42 kişinin yaşamını yitirdiği çığ felaketinin üzerinden 6 yıl geçti, ama o tarihten bu yana olası kazaların önlenmesi için ne çalışma yapıldı de farklı seçeneklere dair çalışma yapıldı. Cumhurbaşkanı Danışmanı Gülşen Orhan 2018'de Gevaş (Westan)- Bahçesaray (Miks) arasında 9 kilometrelik 2 tünel yapılacağını, 5 Kasım 2025'de ise yeni yol ve tünel projesini gerçekleştirdikleri yönünde açıklama yaptı, ama buna dair tek bir adım atılmadı.
Van'a gitmek için 2 saatlik yolu kış aylarında Bitlis Hizan ilçesi yolunu kullanmak zorunda kalmaları nedeniyle bu sürenin 5 saate çıktığını ifade eden Bahçesaray Minibüsçüler Kooperatifi Başkanı İlhami Burta, yoldaki tehlikelere karşı hiçbir önlem alınmadığını, alternatif olarak kullandıkları Hîzan yolunda tehlikeli virajlarıyla Kirapêt geçidi yolundan hiçbir farkının olmadığını söyledi.
'MİKS NÜFUSU 20 BİNDEN 6-7 BİNE DÜŞTÜ'
Mesleğinin 25 yılında Miks yolunun tüm çilesini çektiklerini, 2026'da da bunun devam edeceğini söyleyen Bartu, "Şuan bile Miks yolu kapalı halde. Bizim için bir çare bulunsa tabii ki çok iyi olacak. Halk da şoförler de mağdur durumda. Tüm ilçe yolları kapalı, şoförlerin hepsi durmuş halde. İlçede hiçbir iş yok. Bu yüzden Miks'te halk kalmadı. Bütün sebebi ulaşım sorunudur. Eğer bir yerde ulaşım yoksa medeniyet, ekonomi ve iş imkanı da yoktur. Bunların hepsi ulaşıma bağlı. Yollar yapıldığı zaman imkanlar da çoğalır. Miks halkı da bu kadar zor durumda kalmaz. Daha önceki yıllara baktığımızda Miks'ın 20 bin nüfusu vardı. Ama şimdi en fazla 6-7 bin nüfusu kalmış durumda. Bu durum bizi de etkiliyor. Böyle devam ederse biz de durağı kapatmak zorunda kalacağız. Biz şoförler olarak iş yapamıyoruz. Biz tek umudumuz bize bir çözüm bulunmasıdır" ifadelerini kullandı.
SEÇİM DÖNEMİNDE TÜNEL VAADİ
Tünelin yapılacağından söz edildiği, projeyi aldıklarını ve son aşamada olduğu konusunda sadece söylentilerin olduğunu belirten Burta, "Keşke bu tünel yapılsa ve Miks halkı artık bu eziyetten kurtulsa ama çok zor görünüyor. Tünel güzel bir fikir, çözümün ne olduğu fark etmiyor yeter ki artık yolumuz yapılsın. Kar tünelleri ve çığ bölgesi olan yerlerin üstleri dahi kapatılsa yine bir çözüm yapılmış olacak. Çığ olan bölgelerde tünel yapılsa belki oranın halkı bu kadar Miks'i terk etmek zorunda kalmaz ve bu kadar göç olmaz. 2028-2029'a kadar tünel olacak diyorlar, ama bu sadece seçim zamanı içindir. Seçim zamanı gündeme geliyor, yol yapılacak diyor. Yol zaten var bu bir çözüm değil ki. Mesela geçen günlerde yine şoförler gitti ve yolda kaldılar. Zor ve tehlikelidir bu yol. Ne zaman kapanıp kapanmayacağı belli olmuyor. Bu kadar tehlikeye karşı tek çözümü tüneldir" diye konuştu.
'MİKS HALKI 6 AY ALLAH'A EMANET'
Kışın 6 ayı boyunca yolların kapalı olduğunu ifade eden Burta, "Miks halkı da bu durumda stoklarını yapıp, yiyeceklerini depolamak zorunda kalıyorlar. 5-6 aya kadar Van ile irtibatları kesiliyor. Yani Miks halkı 6 ay boyunca Allah'a emanet, diğer 6 ay da Van'a bağlı yaşıyor. Halk çok fazla eziyet çekiyor. Sağlıkla ilgili bir durum olduğunda hastayı getiremiyorlar. Halk için yeterince zor bir durum bu. Ulaşım olmadığı zaman halk ne yapsın onların da elinden bir şey gelmiyor. Halkın ayaklanması gerekiyor. Ama ne kadar ayaklansalar da izin verilmiyor. Bizim ilçemiz evliya, sahabe ve şeyhlerin yeridir. Miks tarihi bir yer, tarihi çok eskilere dayanıyor. Ama şu an öyle bir hale getirmişler ki resmen Miks yok olmak üzere. Bu da zulümden başka bir şey değildir. 2026 yılına geldik millet aya gidiyor biz halen Miks'e gidemiyoruz" diye belirtti.
'KIŞIN BİR SEFERLİK KADAR BİLE YOLCUMUZ OLMUYOR'
İl ve ilçe minibüs hattında 20 yıldır şoförlük yapan Hüsamettin Yağmur, yolun şu an kapalı olduğunu, alternatif olarak kullandıkları Hîzan yolunun zaman aldığını, masrafları arttırdığını söyledi. Dağların başında yapılan ufak birkaç tünelin çözüm olmadığını, kar nedeniyle onların giriş ve çıkışlarının kapandığını ifade eden Yağmur, "Bize lazım olan alt tünelin yapılmasıdır. Yoksa Miks hiçbir şekilde rahata kavuşmayacak. 10-15 kilometre alt tünel yapılsa dahi biz bu eziyetten bir nebze olsa kurtulacağız. Kazalar açısından da durum iyileşecek. Mesela sadece çok ağır hasta olursa helikopter gönderiliyor. Eğer hava şartları uygunsa tabii, değilse o da gelmiyor. Ambulansla gelse o zaman da hîzan yolundan geliyor. Zaten Van'a yetişene kadar ölümle burun buruna geliyor. Ama bu şekilde devam ederse kimse orada kalmayacak. Ulaşım olmadığı için ne memur ne de halk orada dayanabilir. Çok göçler oldu Miks'te, ama ulaşım yapılırsa belki eskisi gibi olur ve geri dönerler" şeklinde konuştu.
'PARÇA PARÇA DEĞİL BİR BÜTÜNEN YAPILMASI LAZIM'
Bahçesaray'a gitmek için buraya Van'a geldiğini ifade eden Taner Uğurlu adlı yolcu, şunları söyledi: "Buradaki arabaların maliyetlerinin onları kurtarmadıklarını söylüyorlar. Yolcuların belli bir sayıya ulaşması için burada bizi bekletiyorlar. Biz burada, yolda ve soğuktan dolayı sürekli mağdur oluyoruz. Maddi-manevi her şekilde zorluklarla karşı karşıyayız. Halk mağdur durumda. Birinin işi oluyor veya hastası oluyor gelemiyor. Biz de biran önce bu yolların yapılmasını ve halkın rahata kavuşmasını istiyoruz. 1-2 ay önce de Gevaş'ta açılacak bir tünel adı geçti. Umarım yakın zamanda bu hayata geçer. İnsanlar bu zorluğa, soğuğu ve cefayı çekmemeli. Şu an hali hazırda bir kar tüneli var. O da sadece belli bir noktada yapılmış. Oranın geçişi yapılsa bile 200 metre sonra tekrar kapalı oluyor. Çığ tehlikesi de var. Sorunun bir bütünen ortadan kaldırılması lazım. Bu iş parça parça olmuyor. İlçemiz güzellikleriyle ve turistik alanlarıyla dolu."
ALTERNATİF DAHA KÖTÜ
Her yere eşit hizmetin yapılması gerektiğini ifade eden Uğurlu, "Şuan Miks'e gitmek için sadece iki yol var. İlki kısa yol denilen Kirapêt yolu. Bunun zaten mazisi ve hangi şartlarda gidildiği belli. Diğer yolun da ondan kalır bir yanı yok. Tünel olmadığından dolayı yollar kapanıyor. Bunun müracaat ve istekle olacağını düşünmüyorum. Vatandaş canının tehlikede olması ve afete maruz kalması Türkiye'nin genel bir sorunu. Yakın zamanda 40 kişi, yakın akrabalarımız da dahil olmak üzere orada hayatını kaybetti. Bu halen içimizde bir burukluk ve üzüntü olarak yer alıyor" diye belirtti.
Yaklaşık 3 yıldır şoförlük yaptığını ve temel sorunlarından birinin de yol olduğunu ifade eden Doğan İmrak şöyle konuştu: "Kar yağdı mı bizim işimiz bitiyor. Bu ilçenin çile, ıstırabı bize kaldı. Yapabildiğimiz tek önlem zincir bağlamak. Başka bir şey yapamıyoruz. Araba kaydı mı, onu tutamayız. Herkes risk altında ve can güvenliği yok. Yolda bariyer yok. Kirapêt yolunun hiçbir yerinde bariyer yok. Özellikle uçurum kenarlarında hiç yok. Nedeni de kar temizliği sırasında bariyerler kırılıyor ya da devriliyor. Kelle koltukta Allah'a emanet gidip geliyoruz. Belediye bir yağmur yağışıyla otobüslerini durdurdu. Artık otobüs göndermiyor. Madem yazın gönderiyorsunuz, kışın da gönderin. Madem amacınız millete hizmetse kışın da bu hizmeti sunun. Neden yapmıyorsunuz? Kış aylarında onların can güvenliğinin bir önemi yok mu? İş imkanı yok, ulaşım imkanı yok, orada hayvancılık yapabilecek kimse yok. 6 ay boyunca kapalı olan bir yerde kimse durmak ister mi? Mümkün değil."