VAN - Van’ın Gürpınar ilçesinde bulunan tarihi Der Meryem Ana Manastırı’nda yaşandığı belirtilen tahribat ve koruma sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Van Milletvekili Gülderen Varli, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından yanıtlanması istemiyle soru önergesi verdi.
Önergede, Van’ın sahip olduğu tarihi, kültürel ve doğal değerlerin uzun süredir bakımsızlık, kaçak kazılar, definecilik faaliyetleri, doğal afetler ve insan müdahaleleri nedeniyle ciddi zarar gördüğü ifade edildi. Özellikle Gürpınar ilçesinde yer alan Norduz Yaylası’nın, bu tahribatın en dikkat çekici örneklerinden biri olduğu belirtildi.
Zengin bitki örtüsü, endemik canlı türleri ve tarihi yapılarıyla öne çıkan Norduz Yaylası’ndaki kültürel miras alanlarının yıllardır yeterli koruma altında olmadığı kaydedilirken, bölgedeki tarihi yapıların önemli ölçüde zarar gördüğü vurgulandı.
Önergede, Norduz Vadisi’nde bulunan ve Hokyats ya da Hokvots adıyla da bilinen Der Meryem Ana Manastırı’nın bölgenin en önemli tarihi miras alanlarından biri olduğu ifade edildi. Tarihi kaynaklara göre yaklaşık 365 odadan oluştuğu belirtilen yapının, kaçak kazılar, definecilik faaliyetleri, doğal koşullar ve ihmaller nedeniyle büyük ölçüde yıkıldığı, bugün yalnızca 17 odasının ayakta kaldığının iddia edildiği aktarıldı.
Manastırın geçmişte Kudüs’e giden Ermeni hacılar için önemli bir konaklama merkezi olduğu belirtilirken, farklı inanç topluluklarının ortak yaşam alanı olarak da kullanıldığı ifade edildi. Bölge halkı arasında yapının yıllardır şifa ve umut merkezi olarak görüldüğü bilgisine de yer verildi.
Gülderen Varli’nin önergesinde, Der Meryem Ana Manastırı’nın 2014 yılında Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından “korunması gereken kültür varlığı” olarak tescillendiği hatırlatıldı. Ancak aradan geçen yaklaşık 12 yıllık süreçte yapının korunması, restorasyonu ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik somut adımların atılmadığı iddiaları gündeme getirildi.
Varli, Bakan Ersoy’a yönelttiği 12 soruda; manastırla ilgili yürütülen çalışmalar, restorasyon projeleri, kaçak kazılara ilişkin adli ve idari işlemler, güvenlik tedbirleri ve denetim faaliyetleri hakkında bilgi talep etti. Ayrıca Norduz Yaylası ve çevresindeki tarihi-kültürel alanlar için özel bir koruma ve eylem planı bulunup bulunmadığını da sordu.
Önergede, Van genelinde tarihi eserlerin korunması amacıyla son 10 yılda ayrılan bütçenin açıklanması ve yerel halkın kültürel miras konusunda bilinçlendirilmesine yönelik çalışmaların yapılıp yapılmadığı da gündeme taşındı. Definecilik faaliyetlerine karşı cezaların artırılmasına yönelik yeni bir yasal düzenleme hazırlığı olup olmadığı da Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı.
Milletvekili Varli, yalnızca tarihi yapılarla ilgili değil, Van’daki doğal alanlarla ilgili kaygıları da Meclis gündemine taşıdı. GES, RES ve HES projelerinin yaylalar, su kaynakları, mera alanları ile tarihi ve kültürel miras üzerindeki etkilerine ilişkin herhangi bir inceleme ve koruma çalışması yapılıp yapılmadığını sordu.
Önergede ayrıca, Türkiye genelinde son 5 yılda tarihi yapılar ve sit alanlarında tespit edilen kaçak kazı ve definecilik vakalarının sayısının açıklanması, bu olayların kaçında etkin soruşturma yürütüldüğünün ve kaç kişiye ceza verildiğinin kamuoyuyla paylaşılması talep edildi.
Van’ın Gürpınar ilçesi sınırlarında bulunan Der Meryem Manastırı’nın, Ermeni kültürel mirasının önemli yapılarından biri olduğu kabul ediliyor. Geleneksel anlatımlara göre Ermeni Kralı IV. Dırtad ve eşinin mezarlarının burada bulunduğuna inanılırken, yapının geçmişte cüzzam hastanesi ve kadınlar manastırı olarak kullanıldığı da aktarılıyor. Tarihi geçmişi en az 8’inci ve 9’uncu yüzyıllara kadar uzanan manastırın, günümüzde büyük ölçüde yıkılmış durumda olduğu belirtilirken, halk arasında halen adak ve şifa merkezi olarak anılmaya devam ettiği ifade ediliyor.
Vanhaber.tr
