Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde çocukların suça sürüklenme nedenlerini araştırmak amacıyla kurulan Meclis Araştırma Komisyonu, kapsamlı taslak raporunu tamamladı. Hazırlanan raporda, çocuk suçlarıyla mücadelede mevcut sistemin yeniden yapılandırılması gerektiği belirtilirken, ceza hukuku, sosyal politika ve eğitim alanında dikkat çeken önerilere yer verildi.
Komisyonun en çarpıcı önerileri arasında ceza sorumluluğu yaşının düşürülmesi ve özellikle 15-18 yaş grubundaki çocukların karıştığı ağır suçlarda daha sert infaz uygulamalarının hayata geçirilmesi yer aldı. Raporda, kamuoyunda oluşan “çocuklar ceza almıyor” algısının suç oranlarını artırdığı değerlendirilirken, Türk Ceza Kanunu’nda 12 olan ceza sorumluluğu yaş sınırının 10’a indirilmesi istendi.
Taslakta ayrıca, ağır suçlara karışan çocuklara yönelik otomatik ceza indirimlerinin kaldırılması ve bunun yerine kademeli indirim sisteminin uygulanması önerildi. Denetimli serbestlik uygulamalarının kapsamının daraltılması gerektiği vurgulanırken, kasten öldürme ve nitelikli cinsel istismar gibi katalog suçlarda iyi hal ve takdiri indirimlerin hâkim inisiyatifinden çıkarılarak yasal sınırlarla belirlenmesi talep edildi.
Raporda çocukların suça yönelmesindeki temel nedenlerden biri olarak aile yapısına dikkat çekildi. Komisyon, rehabilitasyon süreçlerinde ailelerin yeterli sorumluluk almadığını belirterek ebeveynlere yönelik cezai yaptırımların gündeme alınmasını önerdi. Buna göre çocuk mahkemeleri veya sosyal hizmet kurumlarının verdiği eğitim, danışmanlık ve iyileştirme tedbirlerine uymayan aileler hakkında idari para cezası, kamu hizmeti yükümlülüğü veya hapis cezası uygulanabileceği ifade edildi.
Öte yandan suç oluşmadan önce önleyici mekanizmaların güçlendirilmesi amacıyla yeni bir takip sistemi kurulması da öneriler arasında yer aldı. Risk altındaki çocukların tüm adli, sosyal ve eğitim süreçlerinin tek merkezden dijital olarak takip edilmesi için “Ulusal İzleme Merkezi” kurulması planlandı. Mahalle ve okul bazlı sosyal risk haritaları hazırlanarak suç eğiliminin yüksek olduğu bölgelerde psikolog ve sosyal hizmet uzmanlarının görev yapacağı erken müdahale sistemlerinin oluşturulması istendi.
Komisyon raporunda eğitim sistemine yönelik düzenlemeler de dikkat çekti. Okullarda temel hukuk bilgisi, hak ve sorumluluk bilinci, toplumsal kurallar, akran zorbalığı ve sosyal medyanın suç üzerindeki etkilerine ilişkin derslerin artırılması önerildi. Ayrıca dezenformasyon, dijital suç farkındalığı ve sosyal medya kullanımına yönelik eğitimlerin zorunlu hale getirilmesi gerektiği belirtildi.
Kaynak: Karar