GEÇMİŞ OLSUN. SİZDE DİYABETES MELLİTUS TİP 2, YANİ ŞEKER HASTALIĞI VAR.
Şeker Hastası Ne Yemeli? Diyabet İçin Beslenme Kuralları
* Bu hastalıkta insülin isimli hormunun yetersizliği ve etkisizliği vardır. Besinlerle aldığınız şeker vücut tarafından yeterince kullanılamaz ve kanda sürekli yüksek şeker bulunur.
*Kanda yüksek şeker olması organlarınızın zarar görmesi demektir.
*Bu hastalık kronik bir hastalıktır. Bunun anlamı şudur; Bir defa ilaç almakla iyileşme olmaz. Bir ömür boyu bu hastalığı sıkı bir şekilde kontrol altında tutmalı ve yönetmelisiniz. Eğer kontrol etmez ve yönetmezseniz organlarınız zarar görecektir.
*Başlıca kalbiniz, gözleriniz, böbrekleriniz, ayaklarınız ve mideniz hastalıktan etkilenecektir..
* Tehlike: Kalp hastalıkları, gözlerde görme sorunu, ayaklarda iyileşmeyen yaralar, böbrek yetmezliği, ve diyalize bağımlı olmak. Bunlar gibi pek çok hastalıktan korunmak için tedavinizi ve kontrollerinizi düzenli olarak yapmalısınız.
*Hastalığınızın kontrol altında olması için doktorunuz ve diyetisyeniniz ile sıkı iş birliği yapmalısınız.
* Dikkat etmeniz gereken 3 önemli konu var:
1: Doktorunuzun size reçete ettiği ilaçları düzenli kullanmak.
2: Beslenme konusunda sıkı tedbirler almak, diyete uymak.
3: Fazla kilolardan kurtulmak. Bunun için düzenli diyetin yanında mutlaka düzenli egzersiz, günde en az 30 dakika düzenli tempolu yürüyüş yapmak.
* Zararlı olan yiyecekler: Bunlar şekeri hızlı yükseltir ve kolay kilo aldırır.
-Pirinç pilavı
-Patates , özellikle haşlanmış olan.
- Beyaz un ürünleri, ekmek, pide börek, poğaça vb.
-Mısır gevreği, çay şekeri, meyveli şekerli gazozlar
-Tahıllardan yapılan rafine market, bakkal ürünleri, kek, pasta tatlı gibi.
- Fazla kırmızı et ve şekerli içecekler.
* Önerilen yiyecekler:
-Her yemekte bir kaç dilimden fazla olmamak şartı ile tam buğday ekmeği, kepekli ekmek.
-Baklagiller: Nohut, fasulye, bakla, bezelye, börülce, barbunya, mercimek.
-Tam taneli tahıllar: Mısır, buğday arpa, yulaf, çavdar.
-Yoğurt, nişastalı olmayan sebzeler, meyveler, kararında.
-Kabuklu yemişler, yağlı tohumlar, badem, ceviz, fındık, fıstık, kaju vb.
- Çilek gibi yumuşak meyveler, yoğurt, kahve, çay, tüketmek şeker hastalığı riskini azaltır.
***Dikkat: Diyabet ilaçlarınızı, şeker ölçüm cihazı ve çubuklarını hiçbir zaman eksik etmemelisiniz. Düzenli ve korunaklı bir ilaç kutusu içinde, çocukların ulaşamayacağı şekilde muhafaza etmelisiniz. Doktorunuzun istediği gün ve saatlerde kan şekerinizi ölçmeli ve yazmalısınız.
* Tüm bunlara dikkat ettiğinizde ömür boyu sağlıklı bir insan olursunuz.
Mutlu, huzurlu ve sağlıklı bir hayat dileriz.
DERBASÎ BE. EVE DERBARÊ NEXWEŞÎYA DÎABET AN NAVÊ DÎ ŞEKİRÊYE.
Jİ WERE ŞÎFAYEKÎ BÎXÊR DİXWAZIM.WE NEXWEŞÎYA ŞEKİRÊ HEYE. MİN HİNEK AGAHİYÊN GİRÎNG HENE Jİ BO WE.
**KA DÎABET ÇÎYE Û ÇİMA DÎVÊ EM JÊ BİTİRSİN Û BAŞBÛNA WÊ Jİ LEZ BİGİRİN?
* Di vê nexweşiyê de kêmasî û bêbandoriya hormona bi navê însulînê heye. Şekirê ku hûn bi xwarinê re dixwin ji hêla laş ve bi têra xwe nayê bikar anîn û di xwînê de her gav şekirek bilind heye.
*Şekirê zêde di xwînê de tê wateya zirara organên we.
*Ev nexweşî nexweşiyeke kronîk e. Ev tê wateya; Bi carekê girtina dermanan çareser nabe. Pêdivî ye ku hûn vê nexweşiyê di bin kontrolek hişk de bihêlin û heya heyamek wê îdare bikin. Ger hûn wê kontrol nekin û îdare nekin, dê organên we zirarê bibînin.
*Di serî de dil, çav, gurçik, ling û mîdeya we dê bi nexweşiyê bikevin.
* Xetere: Nexweşiyên dil, pirsgirêkên dîtinê, birînên ku li ser lingan nayên dermankirin, têkçûna gurçikan û girêdayîbûna bi diyalîzê. Ji bo ku hûn ji gelek nexweşiyên bi vî rengî xwe biparêzin, divê hûn bi rêkûpêk dermankirin û kontrolên xwe bikin.Ji bo ku nexweşiya xwe di bin kontrolê de bihêlin divê hûn bi doktor û parêzvanê xwe re ji nêz ve hevkariyê bikin.
* 3 mijarên girîng hene ku divê hûn bala xwe bidin wan:
1: Bi rêkûpêk dermanên ku ji hêla doktorê we ve hatî destnîşan kirin bikar bînin.
2: Girtina tedbîrên hişk di derbarê xwarin û şopandina parêzê de.
3: Ji bo xilasbûna giraniya zêde. Ji bo vê yekê, ji bilî parêzek birêkûpêk, divê hûn bi rêkûpêk werzîşê bikin û rojê herî kêm 30 hûrdeman bi rêkûpêk bi rêve bibin.
* Xwarinên zerardar: Vana şekirê xwînê zû bilind dikin û we bi hêsanî kîloyan digirin.
-Pîlafa birinc
- Kartol, bi taybetî yên kelandî.
- Berhemên ardê spî, nan, pîta, pez û hwd.
-Kirn, şekirê çayê, fêkî û sodayên şekir
-Berhemên safîkirî yên sûkê û xwarinên ku ji dexlan têne çêkirin, wek kek û şîrîn.Pir zêde goştê sor û vexwarinên şekir.
* Xwarinên pêşniyarkirî:
-Di her xwarinê de nanê genim an jî nanê bisît, ji çend pariyan zêdetir nebe.
-Bîsalî: Çûçik, fasûlî, fasûlî, baqilî, fistiqê çavê reş, fasûlî gurçik, nîsk.
-Gelek genim: ceh, genim, ceh, ceh, ceh.
-Mast, sebzeyên ne sîr, fêkî, bi nermî.
-Gîsk, rûn, bihîv, gûz, fistiq, fistiq, kaşû û hwd.
- Vexwarina fêkiyên nerm ên wekî tîrêj, mast, qehwe û çayê metirsiya nexweşiya şekir kêm dike.
**Haşdarî: Divê tu carî dermanên şekir, glukometer û çîpên xwe ji bîr nekin. Divê hûn wê di qutiyek dermanê birêkûpêk û parastî de, dûrî destê zarokan biparêzin. Divê hûn şekirê xwîna xwe di roj û demjimêrên ku ji hêla doktorê we ve hatî xwestin bipîvin û tomar bikin. Gava ku hûn bala xwe bidin van hemîyan, hûn ê ji bo jiyanê bibin kesek saxlem.
Em ji we re jiyanek bextewar, aram û saxlem dixwazin.
Dahiliye Uzmanı Giyasettin Ertuş
