Türkiye’nin ve dünyanın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü, son yılların en ağır çevresel tehditleriyle karşı karşıya. Hem kirlilik hem kuraklık hem de insan kaynaklı tahribat nedeniyle ekosistemi hızla bozulan göl, "geri dönüşü zor" bir noktaya doğru ilerliyor. DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, yaşanan bu çöküşü TBMM gündemine taşıyarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un cevaplaması istemiyle kapsamlı bir soru önergesi sundu.
“VAN GÖLÜ TÜRKİYE’NİN EKOSİSTEMİ İÇİN KRİTİK BİR DEĞER”
Van Milletvekili Gülderen Varlı, yaptığı açıklamada Van Gölü'nün yalnızca bölgenin değil, Türkiye'nin ekolojik geleceğinde stratejik bir yere sahip olduğunu vurguladı. Varlı, bölge halkı tarafından “Van denizi” olarak anılan gölün hem turizm hem de biyolojik çeşitlilik açısından büyük önem taşıdığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Van Gölü, dünyanın en büyük sodalı gölü olarak eşsiz bir doğal mirastır. Ancak bugün beşerî kirlilik, arıtılmamış atık sular, kuraklık ve su çekilmesi gölü adeta yok oluşa sürüklüyor. Bu durum sadece Van için değil; Türkiye’nin ekolojik geleceği için büyük bir tehdit oluşturuyor.

”KANALİZASYONUN YÜZDE 70’İ GÖLE AKIYOR
Van Gölü ekosistemini en fazla tehdit eden sorunların başında arıtılmamış kanalizasyon atıkları geliyor. Varlı’nın Meclis’e taşıdığı verilere göre;
• Göl çevresindeki 8 ilçenin kanalizasyon sularının yaklaşık yüzde 70’i arıtılmadan doğrudan göle bırakılıyor.
• Van Merkez İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi eksik kapasiteyle inşa edildi.
• Kayyım döneminde tesise yönelik iyileştirme girişimlerinin durdurulduğu iddia edildi.
Bu durumun sonucu olarak Erciş başta olmak üzere birçok kıyıda kötü koku, balçıklaşma, ağır yosunlaşma ve biyoçeşitlilik kaybı yaşanıyor. Varlı, "Bu manzara, gölün çöküşünün açık göstergesidir," dedi.
TAŞ OCAKLARI, MADENCİLİK VE GES PROJELERİ DOĞAL YAŞAMI YOK EDİYOR
Van Gölü sadece kirli atıklarla değil, çevresindeki plansız ve kontrolsüz projelerle de tehdit altında.
Sazlıklar yok oluyor
Varlı’nın tespitlerine göre:
-
Sazlık ve sulak alanlar dolgu ve imar çalışmalarıyla kurutuluyor.
-
Bu alanlar binlerce canlı için üreme ve yaşam alanı olmasına rağmen hızla tahrip ediliyor.
-
GES projeleri ve taş ocakları, kıyı ekosisteminin doğal yapısını bozuyor.
Varlı, “Bu projelerin ÇED süreçlerinde şeffaflık ve etkin denetim olmadığı yönünde ciddi şikâyetler var,” ifadelerini kullandı.

SU SEVİYESİ TARİHİN EN DÜŞÜK NOKTASINDA
Van Gölü yalnızca kirlilikten değil, aynı zamanda küresel ısınma ve yanlış su yönetimi politikalarından kaynaklı olarak ciddi bir su çekilmesi yaşıyor.
Yetkililerin açıklamalarına göre:
• Erçek ve Sıhke göllerinde su seviyesi tarihin en düşük noktasına indi.
• Artan buharlaşma, azalan yağışlar ve tarımsal su kullanımı çekilmeyi hızlandırdı.
• Çarpanak Adası’na uzanan antik yolun yüzde 80’i artık tamamen görünür durumda.
Bu durum, gölün birkaç yıl içinde geri döndürülemez bir sürece girebileceği uyarılarını beraberinde getiriyor.

İNCİ KEFALİ POPÜLASYONU ŞİDDETLİ TEHLİKE ALTINDA
Van Gölü’nün dünyaca ünlü endemik türü İnci kefali, kirlilikten en fazla etkilenen canlılardan biri.
Varlı’nın açıklamalarına göre:
-
Arıtılmayan evsel atıklar, balığın yaşam alanını daraltıyor.
-
Kirlilik nedeniyle su kalitesi bozuluyor, bu da balığın üreme döngüsünü sekteye uğratıyor.
-
İnci kefali popülasyonunda verimlilik düşüşü gözle görülür şekilde artıyor.
Ekolojistler ve çevre örgütleri, İnci kefalini kurtarmak için acil durum ilan edilmesini talep ediyor.
HALKIN VE ÇEVRECİLERİN TALEPLERİ GÖRMEZDEN GELİNİYOR
Varlı, bölgede yaşayan halkın ve çevre savunucularının taleplerine dikkat çekerek şunları aktardı:
-
Taş ocaklarının derhal kapatılması
-
Göl çevresindeki yeni projelerin yasaklanması
-
ÇED süreçlerinin şeffaf yürütülmesi
-
Arıtma tesisinin kapasitesinin artırılması
-
Sulak alanların imara kapatılması
-
Van Gölü için geniş kapsamlı bir acil eylem planı hazırlanması
Varlı, “Tüm bu uyarılar yıllardır dile getiriliyor ancak somut adım atılmadı,” dedi.
BAKANA YÖNELTİLEN SORULAR: ‘SOMUT ADIM VAR MI?’
Gülderen Varlı, Bakan Kurum’dan yanıt beklediği 11 maddelik kapsamlı soru önergesinde özellikle şu konulara açıklık getirilmesini istedi:
• Van Gölü’nde artan kirliliğe karşı ne tür önlemler alınmıştır?
• İnci kefalinin korunması için bakanlığın yürüttüğü çalışmalar nelerdir?
• Arıtılmadan göle dökülen kanalizasyon için acil eylem planı var mıdır?
• Biyolojik arıtma tesisinin eksik bölümleri neden tamamlanmadı?
• Madencilik ve GES projelerinin ÇED süreçleri şeffaf mıdır?
• Erçek ve Sıhke göllerindeki kuş ölümleri araştırılmış mıdır?
• Van Gölü havzasında bugüne kadar atılan somut adımlar nelerdir?
• Sulak alanların imara kapatılmasına yönelik bir proje var mıdır?
Önerge, Van Gölü’nün kaderiyle ilgili cevap bekleyen kritik sorular içeriyor.

“GÖLÜN KURTULMASI İÇİN ZAMAN TÜKENİYOR”
Halkın, uzmanların ve çevrecilerin ortak görüşü aynı:
Eğer gerekli önlemler kısa sürede alınmazsa Van Gölü çok daha büyük bir ekolojik felaketle karşı karşıya kalacak.
Varlı, açıklamasının sonunda şu uyarıyı yaptı:
“Van Gölü’nü kaybetmek, yalnızca bir gölü değil; binlerce yıllık ekosistemi, endemik türleri, bölge kültürünü ve ekonomik yaşamı kaybetmek demektir. Zaman aleyhimize işliyor.”
Kaynak: Şehrivan Gazetesi
(Haydar Erdinler Vanekspres Haber)


