Toplumlar yalnızca yaşadıkları olaylarla değil, o olayların nasıl ele alındığıyla da şekillenir.
Bir mesele yıllarca çözümsüz bırakıldığında insanlar yalnızca çözüm beklentisini ertelemez; zamanla kurumlara, siyasete ve birbirlerine duydukları güven de aşınır. Bugün barış ve demokratik çözüm konusunda yaşanan gecikmelerin toplumda yarattığı olumsuz hava, bu nedenle görmezden gelemeyeceğimiz bir gerçekliktir.
Uzayan belirsizlik, insanlarda “Yine mi sonuçsuz kalacak?” duygusunu büyütüyor. Sosyolojik açıdan bu duygu, ortak gelecek fikrini zayıflatırken toplum kesimleri arasındaki mesafeyi artırıyor. Psikolojik açıdan ise sürekli bekleme hâli; kaygı, umutsuzluk ve çaresizlik hissini besliyor. İnsanlar bir sürecin gerçekten ilerlediğini, gündelik hayatlarında ve haklarında somut karşılığını gördüklerinde hisseder. Söylemler önemlidir; fakat güveni kuran, sözün zamanında atılmış adımlara dönüşmesidir.
Hayırlı ve toplumsal fayda sağlayacak işler daha fazla geciktirilmemelidir. Barış, tarafların birbirine güvenmesini bekleyip sonra başlayacak bir süreç değildir; güveni artıracak adımlar atıldıkça güçlenir. Bu nedenle belirsizliklerin giderilmesi, açık ve inandırıcı bir yol haritasının paylaşılması, sürecin demokratik katılıma imkân verecek biçimde yürütülmesi gerekir. Toplumun sürece katılması, yalnızca bilgilendirilmesi değil; kaygılarını, beklentilerini ve önerilerini ifade edebilmesi anlamına gelir.
Bir başka önemli mesele de siyasi tutsakların durumudur. Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın tutukluluklarının onuncu yılı geride kalırken, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi eylül ayında bu dosyalar kapsamında serbest bırakılmaları yönündeki çağrısını yineledi; Türkiye’den dosyanın ve alınan tedbirlerin durumu hakkında bilgi istedi. 4 Kasım’da DEM Parti yöneticileri cezaevlerinde kendilerini ziyaret ederek siyasi tutsakların serbest bırakılması çağrısını yineledi.
Bu nedenle atılacak adımların hukuk devleti ilkeleri ve bağlayıcı yargı kararları çerçevesinde gecikmeden ele alınması, toplumun adalete ve sürecin samimiyetine duyacağı güven açısından önem taşıyor. Başta Demirtaş ve Yüksekdağ olmak üzere, tutuklulukları devam eden siyasetçilerin özgürlüklerine kavuşmaları ve demokratik siyasete etkin biçimde katılabilmeleri, yalnızca kişilerin hayatını ilgilendiren bir mesele değildir. Bu, farklı düşüncelerin siyaset içinde ifade edilebilmesinin ve toplumun ortak geleceğine katılabilmesinin de meselesidir.
Demokratik siyaset, çatışma ve kutuplaşma yerine müzakere kanallarını güçlendirebilir. Farklı görüşlerin parlamentoda, yerel yönetimlerde ve toplum önünde özgürce temsil edilmesi; sorunların şiddet ve dışlama üzerinden değil, söz ve hukuk yoluyla ele alınmasına katkı sağlar. Bu, toplumsal güveni tek başına ve bir anda kurmaz; ancak güvenin yeniden inşası için gerekli zemini oluşturur.
Atılması gereken adımlar açıktır: Sürecin takvimi ve hedefleri kamuoyuyla paylaşılmalı, hukuki yükümlülükler yerine getirilmeli, siyasi tutsakların dosyaları adil ve gecikmeksizin ele alınmalı, demokratik siyasete katılımın önündeki engeller kaldırılmalıdır. Bunlar yeni bir gerilim yaratmak için değil, toplumda biriken kaygıyı azaltmak ve barış umudunu somutlaştırmak için gereklidir.
Toplumsal güvensizliği ortadan kaldırmanın yolu, insanlara yalnızca iyi niyet beyanları sunmak değil; adaletin, eşitliğin ve özgürlüğün gündelik hayatta karşılık bulduğunu göstermektir. Geciken her adım, umudu biraz daha yıpratıyor. Zamanında atılan her demokratik adım ise toplumun birbirini yeniden duyabilmesine imkân veriyor. Barışın ertelenemeyecek kadar yaşamsal olduğunu kabul etmeli; kalıcı ve adil bir ortak gelecek için gereken adımları daha fazla geciktirmemeliyiz.
Murat ÜRGEN
